Nasze Miasto Wieluń według Wikipedia.pl:

Wieluń (łac. Velun, rus. Велюнь, jid. וויעלון, czes. Věluň) — miasto w woj. łódzkim, na krańcu Wyżyny Wieluńskiej, siedziba powiatu wieluńskiego oraz gminy Wieluń. Według danych z 31 marca 2009 miasto liczyło 25 107 mieszkańców

Historia:

W Polsce przedrozbiorowej

Wieluń jest miastem o prawie 800-letniej historii. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 2 połowy XIII w. Przypuszcza się, że prawa miejskie Wieluń uzyskał ok. 1282 roku. W XIV wieku Kazimierz III Wielki wybudował w Wieluniu zamek, który potem był wielokrotnie przebudowywany w związku z pożarami. Dziś na fundamentach zamku stoi pałacyk klasycystyczny. Miasto było stolicą historycznej ziemi wieluńskiej.

Żydzi w Wieluniu

Żydzi osiedlali się w Wieluniu już od połowy XVI wieku, mimo że miasto posiadało tzw. przywilej de non tolerandis Judaeis, wydany w 1566 r. przez króla Zygmunta Augusta i odnowiony w 1581 r. przez króla Stefana Batorego, zabraniający Żydom osiedlania się w tym mieście. Z tego powodu w okresie staropolskim Żydów w tym mieście oficjalnie nie było.. W 1799 r. zbudowano pierwszą synagogę, a w 1850 powstał kirkut. W 1897 w mieście było 2732 Żydów (38% ludności).

Nalot 1 września 1939

Bombardowanie Wielunia - odbyło się 1 września w godzinach porannych, a przeprowadziły je bombowce nurkujące Luftwaffe; jest ono często przywoływane jako przykład bestialstwa i nieuzasadnionego terroru niemieckiego lotnictwa.

Bombardowanie Wielunia - seria nalotów, przeprowadzonych przez Luftwaffe siłami bombowców nurkujących Ju 87B (Stukas) o świcie 1 września 1939. Naloty przeprowadzono z zaskoczenia, bez wypowiedzenia wojny Polsce przez III Rzeszę. Ich skutkiem było zniszczenie zabudowy miejscowości w 75 procentach, ze szpitalem miejskim i zabytkami włącznie. Szacunki odnośnie ofiar nalotów są rozbieżne. Bombardowanie Wielunia jest przywoływane jako przykład terroru Luftwaffe podczas agresji III Rzeszy na Polskę w 1939[1]. Niektórzy historycy uważają, że nalot na Wieluń rozpoczął II wojnę światową, jako pierwszy chronologicznie akt agresji Niemiec wobec Polski. Nie ma jednomyślności w kwestii szczegółowej chronologii miejsca agresji niemieckiej - czy był nim Wieluń, czy Westerplatte.
Straty w ludności - Istnieją duże rozbieżności w szacunkach ofiar bombardowania – najczęściej podawana liczba zabitych wynosi 1000, 1200, 2000 lub 2169 ludzi. Przyjmuje się, że ze względu na ucieczkę ludności cywilnej z miasta trudno ustalić rzeczywistą liczbę ofiar.
Zniszczenia miasta - Miasto zostało zniszczone w ok. 70-75% – z zabudowy rynku ocalało jedynie kolegium pijarów. Uszkodzony został m.in. trzynastowieczny kościół św. Michała, który Niemcy rozebrali w 1941 r. (jego odkryte fundamenty można obejrzeć w centrum miasta) oraz szpital Wszystkich Świętych z 1840 roku.

II wojna światowa

Na początku okupacji miasto włączono do III Rzeszy. Okupanci używali nazw Welun w latach 1940–41 i 1942–45 oraz Welungen 1941–42. Cała ludność żydowska została zebrana w getcie, w sierpniu 1942 przetrzymywana w kościele Bożego Ciała, a potem w większości wymordowana - głównie w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem. 18 stycznia 1945 roku miasto wyzwoliła Armia Czerwona.

Po 1945

Zbrojne podziemie polskie, walczące z okupantem niemieckim, a potem stacjonującymi jednostkami radzieckimi i UB, przetrwało na ziemi wieluńskiej aż do 1953 roku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. sieradzkiego.

Zabytki miasta:

- Mury obronne
+ Relikty baszty prochowni, baszta Męczarnia i baszta Swawola
+ Brama Krakowska i ratusz
+ Brama Kaliska
- Dawny zamek
- Kolegiata Bożego Ciała
- Kościół św. Mikołaja i klasztor Bernardynek
- Kościół św. Barbary
- Kościół i klasztor Reformatów
- Budynek dawnego Kolegium Pijarskiego
- Kościół św. Józefa
- Kościół Ewangelicki
- budynek Muzeum Ziemi Wieluńskiej
- Cmentarze - rzymskokatolicki i ewangelicki
- Plebania parafii św. Józefa
- Wieluński Dom Kultury - dawna cerkiew

- Zabytkami zniszczonymi podczas II wojny światowej i nieodbudowanymi są:
- Kościół św. Michała Archanioła - tzw. Fara, dawna Kolegiata
- Synagoga wieluńska

- Budynkami objętymi opieką konserwatorską, ale nieujętymi w rejestrze zabytków są:
- były młyn "Amerykanka"
- hala i budynek administracyjny cukrowni "Wieluń"

Dzielnice i osiedla Wielunia:

- Śródmieście - Najstarsza część miasta zniszczona 1 września 1939 roku w 90%. Na terenie śródmieścia znajduje się tzw. "Osiedle Okólna". Część ulic ścisłego centrum objęta jest strefą płatnego parkowania, w której opłaty uiszcza się w automatach wydających bilety parkingowe (parkomaty typu "Pay and display")

- Osiedle Armii Krajowej (dawniej Osiedle XXV-lecia PRL) - Wznoszone od 1966 roku. Osiedle usytuowane jest pomiędzy ulicami Sieradzką, Traugutta, Grunwaldzką a Puławskiego.

- Osiedle Bugaj - Na terenie dawnej wsi Bugaj włączonej w granice Wielunia w 1934 r., między ulicami: Sieradzką, Sucharskiego, Młodzieżową, Traugutta.

- Osiedle Kopernika - Nieduże osiedle wzniesione w latach 1972-75 między ulicami: Częstochowską, Szkolną, 3 Maja, M. Skłodowskiej-Curie, A. Struga. Do osiedla od strony południowej przylega tzw. osiedle "Poniemieckie" wzniesione przez okupanta w latach 40.

- Osiedle Stare Sady - Wznoszone od 1984 roku. Położone między ulicami: 18 Stycznia, Częstochowską i Nadodrzańską. 54 bloki mieszkalne, od 1993 także segmentowe budownictwo jednorodzinne. W końcu 1997 zamieszkane przez 5109 osób.

- Osiedle Stefana Kardynała Wyszyńskiego (dawniej Osiedle Ludwika Waryńskiego) - Wznoszone w technologii wielkopłytowej od końca lat 70. XX w. Położone między ulicami: POW, Kościuszki i Popiełuszki. 41 bloków mieszkalnych, od 1991 także segmentowe budownictwo jednorodzinne. Na osiedlu znajdują się szkoła podstawowa, gimnazjum, przedszkole oraz trzy supermarkety.

- Osiedle Wojska Polskiego - Jedno ze starszych wieluńskich osiedli, w większości komunalne, położone między ulicami: Biedala, Sucharskiego, Młodzieżową, Wojska Polskiego.

- Osiedle domków jednorodzinnych "Za szpitalem" - Położone w obrębie ulic: Wisniowa, J.Żubr, Graniczna, 3 Maja. Usytuowane na terenach częściowo włączonej do Wielunia wsi Gaszyn. Osiedle to, powstało w oparciu o budownictwo jednorodzinne.

- Niedzielsko - Wieś całkowicie włączona do Wielunia w 1988 roku. Potoczna nazwa tej dzielnicy to "Cukrownia". Znajdują się tam: nieczynna od 2002 roku Cukrownia "Wieluń", Bałtyk-Gaz (zakład gazownictwa bezprzewodowego), Korona (wytwórnia świec), Wielton, Neotech, Patrol, Ekomal, Biosow (oczyszczalnie ścieków), Wigal i inne zakłady pracy.

- Chrusty - Wieś całkowicie włączona do Wielunia w 1988 roku, składa się na nią kilka ulic, z których najistotniejszą jest ulica Jagiełły

- Berlinek - Teren między osiedlem Stare Sady a linią kolejową Wieluń – Herby Nowe. Osiedle wzniesione w latach hitlerowskiej okupacji, pierwotnie o architekturze charakterystycznej dla niemieckich wiosek, obecnie ten charakter zatraca. Spowodowane to jest intensywnym rozwojem budownictwa jednorodzinnego.

- Osiedle Stodolniana - Osiedle bloków komunalnych znajdujące się przy ul. Stodolnianej, pomiędzy ul. Popiełuszki a linią kolejową nr 181 w rejonie stacji kolejowej Wieluń Miasto.

- Osiedle Moniuszki - Nieduże osiedle znajdujące się prawie w samym centrum miasta sąsiadujące z dwoma supermarketami oraz dworcem autobusowym.

- Podszubienice - Teren obejmujący ulice: Powstańców 1863 r., Sybiraków, Stadionu WOSiR, parku im. Mieczysława Kałuży i lasku miejskiego. Nazwa ta pojawiła się w 1844 r. W latach 1863-1864 Rosjanie dokonywali egzekucji na uczestnikach powstania styczniowego.

- Kijak - Teren obejmujący ulice: Kijak, Joanny Żubr, Graniczną, i przyległe. Na Kijaku znajduje się nieczynny od 1939 roku cmentarz żydowski.

- Błonie - Teren obejmujący ulice: Kochelskiego, Błońską, Wodną, Poprzeczną, Sejmu Czteroletniego i Wodną (tereny pomiędzy linią kolejową a ulicą Głowackiego.)

Transport:

- Układ drogowy

Wieluń stanowi ważny węzeł komunikacyjny. Przez miasto przebiegają drogi krajowe i międzynarodowa: droga krajowa nr 8 (E67): granica państwa - Kudowa-Zdrój - Wrocław - Wieluń - Warszawa - Białystok - Budzisko - granica państwa droga krajowa nr 43: Wieluń - Częstochowa droga krajowa nr 45: Racibórz - Opole - Kluczbork - Wieluń - Złoczew - (Poznań/Łódź) oraz wojewódzkie: nr 481: Wieluń - Łask - (Łódź) nr 486: Wieluń - Działoszyn - (Radomsko). Największym problemem komunikacyjnym Wielunia jest nadmierne obciążenie ruchem (w tym tranzytowym), spowodowane brakiem obwodnic dróg krajowych. Do 2011 roku ma powstać obwodnica północna miasta w ciągu drogi krajowej nr 8, a następnie obwodnica południowo-zachodnia dla pozostałych dróg krajowych. Zakończono również pierwszy odcinek wschodniej obwodnicy centrum która po ukończeniu inwestycji odciąży starą obwodnicę śródmiejską. W okolicy Wielunia ma przebiegać droga ekspresowa S8 (według południowego wariantu około 4 km a według północnego 12 km od miasta). Zapowiadana jest też realizacja 70-kilometrowego traktu „Kalisko–Wieluńskiego” łączącego Wieluń z Kaliszem.

- Kolej i komunikacja PKS

Przez miasto przebiega również wybudowana w 1926 roku linia kolejowa nr 181 relacji (Kępno – Wieluń – Herby Nowe). Do końca lat 80. XX wieku funkcjonowała Wieluńska Kolej Wąskotorowa, która łączyła Wieluń z Praszką. Obecnie miasto posiada dwie działające stacje kolejowe Wieluń Dąbrowa oraz Wieluń Miasto, z których można dojechać pociągiem bezpośrednio do Tarnowskich Gór, Częstochowy, Krakowa, Katowic, Poznania, Szczecina i Kępna. Kiedyś istniało także bezpośrednie połączenie do Lublińca. Komunikację z okolicą oraz z całym krajem zapewnia PKS Wieluń, oraz nowoczesny (choć wybudowany w 1976) dworzec autobusowy, obsługujący również komunikację międzynarodową.

- Komunikacja miejska

Wieluń, podobnie jak większość miast, posiada komunikację miejską. W mieście kursuje 9 linii autobusowych. Komunikacja miejska istnieje tu od 1988 roku.
Linia nr A: Dw. PKP - Stare Sady - (Rychłowice) Linia nr B: (Bieniądzice) - Rozlewnia gazu - Stare Sady - (Wierzchlas) Linia nr C: Dw. PKP - ul.POW - (Olewin) Linia nr D: (Kurów) - Stadion - Ruda - (Wierzchlas) Linia nr D - BIS: Dw. PKP - ul.POW Linia nr E: Rozlewnia gazu - Stare Sady Linia nr F: Dw. PKP - Stare Sady - (Ruda) Linia nr G: (Bieniądzice) - Rozlewnia gazu - ul.Częstochowska Linia nr H: Masłowice - Stare Sady
W nawiasach podane miejsca, do których dojeżdża tylko część kursów.

Gospodarka